Czy frankowicz może domagać się zawieszenia spłaty rat kredytu, jeśli bank jest w restrukturyzacji lub upadłości? A co z toczącymi się procesami o stwierdzenie nieważności umowy Getin Noble Bank? Odpowiedzi udzieliły dwa kluczowe orzeczenia – wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 8 maja 2025 r. (C-324/23 [Myszak]) oraz uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r. (III CZP 5/24).

Wyrok TSUE w sprawie C-324/23 [Myszak]

Sprawa dotyczyła kredytobiorców frankowych, którzy kwestionowali ważność swojej umowy kredytu hipotecznego w Getin Noble Banku. Domagali się stwierdzenia nieważności umowy i zwrotu nadpłat, a jednocześnie wnieśli o zawieszenie spłaty rat na czas procesu.

W międzyczasie bank został objęty przymusową restrukturyzacją prowadzoną przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Utworzono instytucję pomostową – Velo Bank – ale umowy kredytów frankowych pozostały w majątku Getin Noble Banku w upadłości.

Polski sąd miał wątpliwości, czy krajowy zakaz stosowania zabezpieczeń wobec banków w restrukturyzacji (art. 135 ustawy o BFG) jest zgodny z prawem Unii.

TSUE podkreślił, że Dyrektywa 93/13/EWG o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich zapewnia wysoki poziom ochrony kredytobiorców. Zasada skuteczności prawa UE nie pozwala na przepisy krajowe, które czyniłyby wykonywanie praw konsumenta „praktycznie niemożliwym lub nadmiernie utrudnionym”.

W sentencji wyroku Trybunał stwierdził:

„Artykuł 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG […] należy interpretować w ten sposób, że: stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, które nakładają na sąd krajowy obowiązek oddalenia wniosku konsumenta o zastosowanie środków zabezpieczających zmierzających do zawieszenia spłaty rat miesięcznych […] z tego tylko powodu, że bank, z którym zawarto tę umowę, jest objęty procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji […], mimo że takie środki zabezpieczające byłyby konieczne do zapewnienia pełnej skuteczności tego ostatecznego orzeczenia”.

TSUE zaznaczył, że skuteczność restrukturyzacji osiągnięto w momencie przeniesienia głównych aktywów do Velo Banku, a spory dotyczące kredytów pozostawionych w majątku banku w likwidacji nie zagrażają stabilności systemu finansowego.

Co wyrok TSUE oznacza dla kredytobiorców ?

Wyrok TSUE w sprawie C-324/23 [Myszak] to ważne orzeczenie dla osób spłacających kredyt frankowy w Getin Noble Banku(w upadłości. Trybunał potwierdził, że:

• Można wnioskować o zawieszenie rat kredytu frankowego – sąd nie może automatycznie oddalić takiego wniosku tylko dlatego, że bank jest w restrukturyzacji.
• Frankowicz zyskuje ochronę przed nadpłatami – jeśli kredytobiorca spłacił już lub może spłacić więcej niż pożyczył, sąd powinien rozważyć zawieszenie spłat.
• Zabezpieczenie nie zagraża restrukturyzacji – procedura została już zrealizowana poprzez utworzenie Velo Banku, więc zawieszenie rat wobec banku w likwidacji nie wpływa na stabilność systemu finansowego.

Uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 2024 r. (III CZP 5/24)

Wcześniej, polski Sąd Najwyższy wypowiedział się na korzyść kredytobiorców. W uchwale z 19 września 2024 r. (III CZP 5/24) stwierdzono, że:

„Postępowanie sądowe z powództwa kredytobiorcy będącego konsumentem o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego z umowy kredytu, prowadzone przeciwko bankowi, co do którego w toku postępowania ogłoszono upadłość, nie jest sprawą o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości w rozumieniu art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe, a tym samym może być podjęte z chwilą ustalenia osoby pełniącej funkcję syndyka.”

Praktyczny skutek tej uchwały jest jasny: sprawy o ustalenie nieważności umowy kredytu frankowego mogą być kontynuowane, nawet jeśli w trakcie procesu bank ogłosił upadłość. Sądy nie powinny ich zawieszać, bo nie są to sprawy o wierzytelności podlegające zgłoszeniu do masy upadłości.

Dzięki temu setki procesów, które wcześniej zostały wstrzymane z powodu upadłości Getin Noble Banku, mogły zostać wznowione.

Frankowicze mogą walczyć o swoje prawa mimo upadłości banku

Wyrok TSUE i uchwała SN wzajemnie się uzupełniają. TSUE przypomniał, że konsument ma prawo do skutecznych zabezpieczeń wobec banku w restrukturyzacji, Sąd Najwyższy potwierdził, że upadłość banku nie blokuje drogi do ustalenia nieważności umowy. To spójny przekaz, że ochrona frankowiczów ma pierwszeństwo przed ograniczeniami wynikającymi z procedur restrukturyzacyjnych i upadłościowych.

Co dalej dla frankowiczów Getinu?

Dzięki orzeczeniom TSUE i SN kredytobiorcy nie są pozostawieni bez ochrony prawnej. Mogą oni skutecznie wnosić o zawieszenie spłaty rat kredytu frankowego i kontynuować procesy o stwierdzenie nieważności umów, nawet jeśli bank jest w upadłości.

Jeśli więc posiadasz kredyt frankowy w Getin Noble Banku w upadłości i zastanawiasz się, czy możesz wstrzymać spłatę rat lub prowadzić sprawę o stwierdzenie nieważność umowy, warto skonsultować swoją sytuację z prawnikiem. Dobrze przygotowany wniosek o zabezpieczenie i powołanie się na najnowsze orzecznictwo mogą zdecydowanie wzmocnić Twoją pozycję.